book
De Gebroken Dijk – Ø ingridvandelinde
Het leven begon op Koninginnedag (De narratieve, persoonlijke reis)
Een literaire memoir over een leven dat verschuift van kijken naar deelnemen — en waarin materie (klei, steen, huid, vuur) bewaart wat woorden niet kunnen vasthouden.
Het leven begon op Koninginnedag volgt een kunstenaarsleven van Zeeland naar Parijs en verder naar Jemen, Myanmar, India, Ladakh en Ierland. Niet als avonturen, maar als een langzaam veranderende manier van waarnemen. In Jemen groeit aandacht uit tot betrokkenheid: uit de ontmoeting met kinderen en landschap ontstaat Children of Yemen. Parallel ontwikkelt zich een tweede verhaallijn: werken met klei, steen, huid en vuur als een vorm van geheugen. In Ierland treedt het landschap naar voren als medespeler; dier, bij en gesteente verschuiven de schaal van het menselijk perspectief. Reflecties op Goethe en Nietzsche verdiepen daarbij de vraag wat aandacht en verantwoordelijkheid betekenen in een tijd van breuklijnen. Het slot verbindt Ierland en Zeeland via vuursteen, bijenwas en 366 eilanden tot een meditatie over tijd, rouw en continuïteit.
(Publicatie in voorbereiding)
Waar de memoire de woorden geeft aan de ervaring, geeft ‘De Zwijgende Huid’ de vorm aan de materie
De Zwijgende Huid (De visuele, morfologische reis)
De Zwijgende Huid is een fotografisch onderzoek naar wat ik ‘vormkracht’ noem: het vermogen van materie om zichzelf te ordenen. Van de geplooide kwartsiet in Ierland tot de vloeibare klei van de Zeeuwse delta.
Deze publicatie brengt drie bewegingen samen:
- Gesteente: De kristallijne weerstand van de Ierse westkust.
- Culuur: De menselijke inschrijving in megalithische sites en tombes.
- ZeeLand: Het landschap van getij, wrakken en de verstilde herhaling van 366 eilanden van was.
Vliedgrange: Oneness – Landscape Art, Heritage & Earth
Vliedgrange / Oneness
Landscape Art, Heritage & Earth / Landschapskunst, erfgoed & aarde
A Swarm of Drumlins
Prelude to Vliedgrange / Aanloop naar Vliedgrange
Vliedgrange / Oneness
Van uitzicht naar inzicht – een experiment in wording
Landschapskunst, erfgoed & aarde
Vliedgrange / Oneness is een hedendaagse interpretatie van de historische Zeeuwse vliedberg: een levend landschapskunstwerk waarin aarde, licht, ecologie, erfgoed en innerlijke ervaring samenkomen.
In het hart van de berg bevindt zich een verstilde binnenkamer — een ruimte van klei, bijenwas en licht. Hier betreedt de bezoeker letterlijk de aarde. Niet om het landschap alleen van buitenaf te bekijken, maar om het van binnenuit te ervaren: als trilling, geur, vocht, stilte en tijd.
Centraal staat de vraag: Heeft de aarde een wil?
Vliedgrange onderzoekt deze vraag niet als theoretisch antwoord, maar als zintuiglijke ervaring. De berg wordt een plek van vertraging, waarneming en verbondenheid — een levend kunstwerk dat groeit, ademt en verandert met de seizoenen.
Het project komt voort uit A Swarm of Drumlins, mijn artistieke onderzoek naar Ierse drumlins, eilanden, bijen, klei, bijenwas en de vormende krachten van de aarde.
Vliedgrange / Oneness
From View to Insight – an Experiment in Becoming
Landscape Art, Heritage & Earth
Vliedgrange / Oneness is a contemporary interpretation of the historic Zeeland vliedberg: a living landscape artwork in which earth, light, ecology, heritage and inner experience come together.
At the heart of the mound lies a silent inner chamber — a space of clay, beeswax and light. Here, the visitor literally enters the earth. Not merely to look at the landscape from the outside, but to experience it from within: as vibration, scent, moisture, silence and time.
At the centre of the project lies the question: Does the Earth have a will?
Vliedgrange explores this question not as a theoretical answer, but as a sensory experience. The mound becomes a place of slowing down, perception and connection — a living artwork that grows, breathes and changes with the seasons.
The project grows out of A Swarm of Drumlins, my artistic research into Irish drumlins, islands, bees, clay, beeswax and the shaping forces of the Earth.
De binnenkamer
De Binnenkamer – doorsnede van Vliedgrange
Een kamer van aarde, licht en bijenwas. De lichtdoorgang verbindt hemel en bodem; de wand van bijenwas verwijst naar bescherming, geheugen, transformatie en het gouden bewustzijn van de bijen.
The Inner Chamber – section of Vliedgrange
A chamber of earth, light and beeswax. The light passage connects sky and soil; the beeswax wall refers to protection, memory, transformation and the golden intelligence of bees.
Oneness / Eenling: De Kern van Verbinding –
Voor meer informatie in het Engels over Oneness / Eenling, A Swarm of Drumlins en de achterliggende filosofische en ecologische visie: Download English PDF: Project Dossier Landscape Art – Heritage and Earth
De sculptuur Oneness / Eenling, die een plek zal krijgen op de toekomstige Vliedgrange, belichaamt een diepgaande verbinding tussen verschillende dimensies van ons bestaan. De kernideeën van dit kunstwerk zijn:
- Verbinding: De symbiose tussen mens en natuur, en de brug tussen de geesteswereld en de materiële werkelijkheid.
- Oergrond: De Zeeuwse klei als fundament en symbool van identiteit, verankerd in de geologische geschiedenis.
- Levenskracht: De es, het hout waaruit de sculptuur is vervaardigd, staat voor transformatie en de mythische verbinding tussen hemel en aarde.
- Schepping & Wedergeboorte: De eivorm symboliseert nieuwe aanvang, cyclische wedergeboorte en universele eenheid.
- Acceptatie & Ervaring: De erkenning van imperfectie en de waardering voor de rijkdom die voortkomt uit levenservaring.
- Synchroniciteit: Het concept als een weg om de diepere, betekenisvolle verbondenheid tussen menselijke ervaring en natuurlijke processen te ervaren.
Sculptuur Oneness: Omtrek midden 150 cm, diameter 47,5 cm, lengte 90 cm.
Detail installatie: Het Lemniscaat
The Power of the Gold of the Earth, Islands of Honey & Clay
A Swarm of Drumlins
Prelude to Vliedgrange / Aanloop naar Vliedgrange
Binnen het project ontvouwt zich een sculpturale lemniscaat van 366 vormen – eilanden van klei, bedekt met bijenwas – als tranen van de aarde.
Ze verbeelden wat achterblijft wanneer het land verdwijnt, en hoe schoonheid zich blijft uitdrukken in ritme, herinnering en vorm.
Deze land art-installatie werd gerealiseerd aan de rand van de Oosterschelde en maakt deel uit van het bredere project A Swarm of Drumlins, waarin ecologie, mythologie en kosmisch bewustzijn samenkomen.
De Aarde als Levende Dialoog
De combinatie van inzichten van Schopenhauer, Lovelock, Margulis, Deleuze & Guattari en Goethe biedt geen eenduidig antwoord op de vraag of de aarde een bewustzijn of Wil heeft. Maar ze laten wel zien:
- De aarde is een autonoom proces dat ons overstijgt.
- De aarde functioneert als een samenhangend, zelfregulerend systeem.
- We kunnen de ritmische patronen van de aarde herkennen en ermee resoneren.
In Vliedgrange / Oneness / Eenling wordt deze dialoog tastbaar, ruimtelijk en ervaarbaar gemaakt. Het is een uitnodiging aan elke bezoeker om zelf deze diepgaande vragen te verkennen en een hernieuwde verbinding met de levende Aarde aan te gaan.
Drumlins, Clew Bay, ø Ingrid van de Linde
Thema’s en onderzoekslijnen
✦ Drumlins, geologie en klimaat
Overblijfselen van de ijstijd, gevormd door gletsjers of waterstromen – de drumlins roepen vragen op over oorsprong, beweging en verandering. In het licht van de klimaatcrisis krijgen deze geomorfologische vormen een nieuwe actualiteit.
✦ Eilanden als toekomstperspectief
Eilanden fungeren als natuurlijke laboratoria voor biodiversiteit en duurzaamheid. Ze bieden bescherming voor bijen, inspireren tot ecologische innovaties en nodigen uit tot het herdenken van ons samenleven.
✦ Bijen: Matriarchen van het ecosysteem
Bijen belichamen samenwerking, egaliteit en verbondenheid met de natuur. Hun dans – een lemniscaat – vormt de sleutel tot communicatie, overleving en ritme. Wat kunnen wij van hen leren?
✦ Keltische druïden en biogeometrie
De kennis van de druïden – over sterren, elementen en levensenergie – biedt aanknopingspunten voor een holistische kijk op mens en natuur. Biogeometrie en landschappelijke krachtplekken spelen hierin een verbindende rol.
Detail A Swarm of Drumlins Detail installatie
Installatie: 366 Eilanden van Klei en Bijenwas
Een zwerm van 366 sculpturen — met de hand gevormd uit klei en bedekt met gouden bijenwas — rust op de getijdenbodem als oeroude zaden van herinnering.
Gerangschikt in een zachte lemniscaatvorm (∞), ademt deze tijdelijke land-art installatie op de adem van de zeeklei.
Elke vorm is een eiland — een drager van geheugen, een flits van toekomst, een ode aan cyclische tijd.
Hier komen bijen, getij en tijd samen in een stille geometrie.
Een innerlijke kosmologie, zichtbaar geworden in klei en was.
Een gebaar richting het cyclische, het sacrale, het ongeziene.
Het Lemniscaat – De installatie in de Oosterschelde is tot stand gekomen in samenwerking met een toegewijd team.
Filosofie & Verbondenheid
-
Holistische kijk op aarde, mens en kosmos
-
Astromagnetische invloeden en oude sterrenkennis
-
De lemniscaat als symbool van evenwicht en cyclus
-
Herwaardering van krachtplekken, oude culturen en vrouwelijk leiderschap
-
De aarde als levend organisme – kwetsbaar, krachtig en verbonden met ons
Doel van het project
Een stille resonantie tot stand brengen tussen kunst, wetenschap en spiritualiteit.
Een ode aan de aarde, in klei, was en adem.
– Bewustzijn wekken voor de kwetsbare balans tussen klimaat, biodiversiteit en cultuur
– Herinneren aan oude wijsheden en gedeelde verantwoordelijkheden
– Inspireren tot een leven in harmonie met de natuurlijke ritmes
– Verbinden van innerlijke en uiterlijke werelden door kunst die spreekt vanuit stilte
Credits & Bronnen
Een selectie van gebruikte bronnen:
-
Albertus Magnus, Pathways to the Cosmos, The Druids, The White Goddess, Megalithic Europe, Legendary Ireland, en anderen.
film | video
2025 The Dome is the Ear
A short film about resonance — between past and present, sound and silence.
In this film, images merge: ravens dancing upon the graves of Père Lachaise, sculptures rescued from Gaza and photographed at the Institut du Monde Arabe (IMA), and the pearly white light beneath the glass dome of the Bourse de Commerce.
2024 The Magical Discovery of Michaël Chambers in Nephin Mountain
On June 12, I joined Michel and Molly on a journey into the Nephin mountains, led by the trail of a fox to a secret cave. After a steep climb, we crawled through a narrow passage into a hidden chamber. There, we found remains of twelve people, between 5600 and 4400 years old, surrounded by white marble and deep silence. A sacred site, once used for rituals of transition and protection. This video offers a brief impression.
2024 Squid
An iron creature, forged in the shadow of the Canigou, stretches its tentacles into the Eastern Scheldt. With a heart of steel, it pierces the silence of the depths. It longs to return to the depths from which it was born, the sea, a hidden treasure trove and silent witness to human activity. More than 30,000 tonnes of ammunition still lie on the seabed, an invisible threat. When your home is no longer your home, where do you go? And which steel pierces which heart? Fast or slow. In 500 years, this steel will have done its job. Dissolved in the sea… A heart of steel, into the light goes life.
2023
1951 Renée Schouwenberg 2023 †| Als das kind kind war – music: trio reijseger fraanje sylla
Naschrift TROUW: De natuur was voor Renée Schouwenberg zowel atelier als galerie
2022
#KFA22 : OVER GRENZEN 16 juli t/m 4 sept. 2022 Kunstenfestival Aardenburg
The CAR | Installation and a HD video mounted on the dashboard of the car.
The old army tent & the installation The CAR
2022 Who oh who are you? Are you my other I? HD video mounted on the dashboard of the car. Duration: 7:38 min.
2021 Eb en Vloed, concept & installation Renée Schouwenberg | A visual poem, Ingrid van de Linde | Filmduration: 9 min.
still
Expo Mon Capitaine / recensie/nieuwbrief Renée Schouwenberg
still
2020 Thropy II | A visual poem | Film duration: 19 min.
Subtitle: Did you dare to look me in the eye when you killed me?
still
still
2019 FILM DU JARDIN outdoor cinema in natural surroundings to experience the magic of the night.
Together with Renée Schouwenberg, storyteller and visual artist I started the filmproject Film du Jardin, Outdoor cinema in natural surroundings to experience the magic of the night.
In three poetic art films we highlight the relationship between man and nature from different angles.
DOMINIO. A poetic documentary where dreams and reality are intertwined. Filmduration: 42 min.
Film du Jardin
Eelco Schaap | still
Location: Vale do Mondego Portugal
still | Deidre M.
still | Olive harvest
Eelco Schaap | serra da Estrela | still
still
2019 TROPHY. An abstract poetic image story about horned animals. Film duration: 22 min. 
2018
MARCH OF THE BEES. An abstract poetic image story. Film duration: 6.49 min.
still
VOICE OF THE RAVEN
Voice of the Raven. A short video. Voice & piano Renée Schouwenberg | Film duration: 3.15 min.
documentary
2017 SHORT TRAILER THE TAVERN AND MR. BRUYNS
The Tavern And Mr. Bruyns Is a contemplative documentary: A game and a search for a balance between the ineffable, the imagination and the (historical) reality. 66 min.
ORIGINAL TRAILER THE TAVERN AND MR. BRUYNS
2016 DE LASLOODS
Impressie | video/kunstmanifestatie Duration: 4:14min.
2012- 2015 DE HERBERG EN DE HEER BRUYNS IS EEN BESCHOUWENDE DOCUMENTAIRE: EEN SPEL EN EEN ZOEKTOCHT NAAR EEN BALANS TUSSEN HET ONBENOEMBARE EN DE (HISTORISCHE) WERKELIJKHEID.
foto/still
foto/still
foto/still
foto/still
foto/still
